Is e-commerce eigenlijk wel duurzaam?

Online shoppen wordt vaak voorgesteld als minder duurzaam dan kopen in een fysieke winkel. Pakjes, bestelwagens en verpakkingen springen nu eenmaal meer in het oog. Toch is het verhaal minder zwart-wit dan het lijkt.

E-commerce kan net heel efficiënt en duurzaam georganiseerd worden. Zeker wanneer een webshop lokaal werkt, slim verpakt en leveringen bundelt via afhaalpunten en pakjesautomaten.

Eén bestelwagen, tientallen leveringen

Wie naar een winkel rijdt, maakt meestal een verplaatsing voor één of enkele aankopen. Bij e-commerce kan één bestelwagen tientallen pakjes tegelijk vervoeren.

Dat wordt nog efficiënter wanneer klanten hun bestelling laten leveren in een afhaalpunt of pakjesautomaat. De bezorger hoeft dan niet bij elke woning afzonderlijk te stoppen, maar kan veel pakketten op één locatie afleveren.

Wanneer klanten hun pakje ophalen tijdens een verplaatsing die ze toch al maken — bijvoorbeeld onderweg naar het werk of de supermarkt — kan dat het aantal extra kilometers verder beperken.

Lokaal maakt een groot verschil

Niet elke online bestelling heeft dezelfde impact.

Een product dat individueel vanuit China naar België wordt verzonden, legt een heel ander traject af dan een bestelling die vertrekt vanuit een Belgisch of Europees magazijn.

Een lokale webshop kan bestellingen sneller bundelen, kortere transportroutes gebruiken en gemakkelijker samenwerken met lokale of Europese transportpartners. Ook retourzendingen hoeven dan geen duizenden kilometers af te leggen.

Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar de vraag “online of offline?”, maar ook naar de herkomst van het product en de manier waarop het wordt verzonden.

Een Belgische webshop met lokale voorraad kan op logistiek vlak dus een veel duurzamere keuze zijn dan een internationaal platform dat kleine bestellingen afzonderlijk over lange afstanden verstuurt.

Maar al dat plastic dan?

Verpakking is een van de meest zichtbare onderdelen van e-commerce. Veel mensen gaan ervan uit dat karton automatisch duurzamer is dan plastic.

Toch klopt dat niet altijd.

Voor zachte en niet-breekbare producten, zoals kleding of textiel, kan een dunne verzendzak uit gerecycleerd plastic minder belastend zijn dan een kartonnen doos.

Plastic verzendzakken zijn namelijk:

veel lichter dan kartonnen dozen;
kleiner en compacter;
waterbestendig;
gemaakt met relatief weinig materiaal;
efficiënt te vervoeren.

Omdat ze minder wegen en minder plaats innemen, passen er meer pakketten in een bestelwagen. Dat betekent minder transportvolume en mogelijk ook minder brandstofverbruik.

Wanneer de zak bovendien uit gerecycleerd plastic bestaat, krijgt bestaand materiaal een tweede leven en is er minder nieuwe grondstof nodig.

Karton is niet automatisch de winnaar

Karton heeft uiteraard ook voordelen. Het is breed recycleerbaar, wordt gemaakt uit hernieuwbare grondstoffen en is geschikt voor zware of breekbare producten.

Maar karton is meestal zwaarder en volumineuzer. De productie van papier en karton vraagt bovendien water en energie.

De duurzaamste keuze hangt daarom af van het product.

Een stevige kartonnen doos gebruiken voor een breekbaar toestel is logisch. Hetzelfde toestel beschadigd laten aankomen en opnieuw moeten verzenden, zou nog veel meer grondstoffen en transport vragen.

Maar een grote kartonnen doos gebruiken voor een klein T-shirt is dan weer weinig efficiënt. In dat geval kan een lichte verzendzak uit gerecycleerd plastic de betere keuze zijn.

De juiste verpakking voor het juiste product

Duurzaamheid betekent niet dat één materiaal altijd goed is en een ander materiaal altijd slecht.

Het gaat vooral om slimme keuzes:

zo weinig mogelijk materiaal gebruiken;
lege ruimte in verpakkingen vermijden;
gerecycleerde materialen kiezen;
producten voldoende beschermen;
leveringen zo veel mogelijk bundelen;
werken met lokale voorraad en korte transportroutes.

Een verpakking die licht, compact en functioneel is, kan uiteindelijk duurzamer zijn dan een verpakking die op het eerste gezicht milieuvriendelijker lijkt.

Ook retouren spelen een rol

Een duurzaam e-commercemodel stopt niet bij de levering.

Ook duidelijke productinformatie, correcte maten, goede foto’s en persoonlijk advies zijn belangrijk. Hoe beter een klant vooraf weet wat hij koopt, hoe kleiner de kans op een retourzending.

Elke vermeden retour betekent minder transport, minder verwerking en minder nieuwe verpakkingen.

Bewust online shoppen

E-commerce is dus niet per definitie duurzaam of onduurzaam. Alles hangt af van hoe de webshop haar logistiek, voorraad en verpakkingen organiseert.

Een Belgische webshop die lokaal verzendt, leveringen bundelt via afhaalpunten en pakjesautomaten en bewust kiest voor gerecycleerde verpakkingen, kan haar ecologische impact aanzienlijk beperken.

De meest duurzame webshop is daarom niet noodzakelijk de webshop die altijd karton gebruikt.

Het is de webshop die voor elk product de juiste verpakking kiest, onnodige kilometers vermijdt en voortdurend zoekt naar slimmere manieren om bestellingen bij de klant te krijgen.

Want duurzaamheid zit niet alleen in wat je ziet aan de buitenkant van een pakje. Het zit in de volledige weg die het product aflegt.